Zoekveld

Nieuwe verhoudingen in de buurt

De verhoudingen in de buurt veranderen. Vroeger deden mensen vooral vrijwilligerswerk in (lokale) vrijwilligersorganisaties en clubs, bijvoorbeeld een speeltuinvereniging, scouting of een lokale afdeling van de Zonnebloem.

Naast dit georganiseerde vrijwilligerwerk nemen steeds meer mensen zelf initiatieven om hun eigen buurt, wijk of dorp leuker, groener, socialer of duurzamer te maken. Ze organiseren zich, vaak los van bestaande instanties en organisaties. Sociale media spelen daarbij een rol omdat je via deze kanalen snel veel mensen kunt bereiken. Zo ontstaan bijvoorbeeld energiecollectieven, zorgcoöperaties en burenhulpcentrales, en nemen burgers buurthuizen, zwembaden of leeszalen in eigen beheer.

Rol van het wijkteam

Hoe kun je als wijkteam aansluiten op burgerinitiatieven?

  • Ga op zoek naar initiatieven en zorg dat ook andere burgers er aan kunnen deelnemen of gebruik van maken. Denk aan activiteiten van zorgcoöperaties, een burenhulpcentrale, een vervoersdienst of een ontmoetingsproject. Je kunt deze algemene voorzieningen benutten voor inwoners met een hulpvraag en voor mensen die hun tijd en hun talenten graag voor anderen willen inzetten. Bewoners helpen elkaar dan dichtbij huis.
  • Stimuleer en ondersteun actieve bewoners bij de activiteiten, projecten en initiatieven die ze opzetten. De betrokkenheid van het wijkteam kan deze initiatieven versterken. Je kan ze ook toegankelijk maken voor andere groepen zodat meer mensen meedoen.

Inwoners, gemeenten, professionals

Door actief burgerschap ontstaan nieuwe verhoudingen tussen inwoners, gemeenten en professionals.

  • Inwoners zijn niet alleen consument maar ook producent. Ze zijn eigenaar en beheerder van hun initiatief of project. Ze zetten competenties in die passen bij die nieuwe verantwoordelijkheden en taken. In de gemeente Tubbergen worden alle buurthuizen beheerd door bewoners. In Emmen werken burgers met een burgerbegroting. En in Leeuwarden hebben bewonersgroepen het budget voor groenonderhoud gekregen.
  • Dat vraagt van gemeenten een open houding naar burgerinitiatieven. De gemeente luistert en faciliteert waar nodig. Partnerschap en gelijkwaardig samenwerken zijn de sleutelwoorden. De gemeente sluit steeds vaker aan bij initiatieven zodat er sprake is van coproductie van diensten en voorzieningen. Op steeds meer plekken leggen gemeenten in buurtrechten afspraken vast waarmee bewoners meer zeggenschap en invloed krijgen op lokale voorzieningen en dienstverlening. Eén daarvan is het Right to Challenge in de Wmo. Hiermee kunnen bewoners hun gemeente uitdagen wanneer zij een taak beter, efficiënter of goedkoper denken te kunnen oppakken.
  • Als professional zoek je actief en oprecht aansluiting bij wat er speelt in de wijk. Jij kunt inwoners ondersteunen bij hun initiatieven. Daarnaast zorg je ervoor zorgen dat collectieve belangen van een buurt worden gediend en er geen (groepen) inwoners worden uitgesloten.

Concurrentie?

Het samenspel met actieve bewoners gaat niet altijd vanzelf. Er kunnen gevoelens van concurrentie spelen tussen sociale professionals en initiatiefnemers. Bijvoorbeeld omdat er taken verschuiven van professionals naar vrijwilligers van een buurtinitatief. In de Inspiratiewijzer Lokaal samenspel lees je meer over het realiseren van goede onderlinge samenwerking.

10 tips voor sociale professionals in de wijk

Kees Pennix en Ard Sprinkhuizen geven 10 tips voor sociale professionals:

  1. Wees aanwezig en aanspreekbaar in de haarvaten van de wijk: laat je gezicht zien, heb aandacht voor wat er speelt en laat je voeden door de inbreng van bewoners.
  2. Versterk de ontmoetingsfunctie: mensen helpen elkaar niet omdat ze toevallig in dezelfde wijk wonen maar omdat ze elkaar kennen. Help bewoners die zelf ontmoetingsactiviteiten willen organiseren.
  3. Zorg voor signalering: vang signalen op (huiselijk geweld, verwaarlozing, sociaal isolement) en zorg samen met burgers en hulpverleners voor passende zorg.
  4. Ondersteun burgerinitiatieven: wees een steun in de rug voor bewoners die iets willen doen rond veiligheid, opvoeding, openbare ruimte, zorg en aandacht voor elkaar.
  5. Ondersteun wooncomplexen en zelf beheerde projecten rond gemeenschappelijk wonen bij behoud van sociale levendigheid, onderlinge hulp en contact met de omliggende wijk.
  6. Ondersteun vrijwilligersorganisaties die actief zijn in de wijk: dagbesteding, maatjesprojecten, intergenerationele service voor jong en oud, (digitale) ruildiensten, formulierenbrigades, klussendiensten, vrijwillige ouderenadvisering, telefooncirkels.
  7. Werk met ervaringsdeskundigen en lotgenotencontact: zij staan dicht bij de doelgroep, lotgenoten zijn vaak bereid om elkaar te helpen, breng ze met elkaar in contact (patiënten en cliënten met lichamelijke en/of psychische aandoeningen, mensen in re-integratietrajecten).
  8. Wees kwartiermaker: stimuleer sociale netwerken en steunsystemen voor mensen die ‘anders’ zijn of die voorheen werden verzorgd in instituten. Zoek en ondersteun buurtbewoners die iets voor hen willen betekenen en spoor (vrijwilligers)organisaties aan hun deuren te openen voor mensen met een beperking.
  9. Werk aan preventieve gezondheidsbevordering in de wijk: ondersteun wijkprojecten en groepen bewoners die een gezonde leefstijl bij bewoners willen bevorderen: samen een moestuin aanleggen, voorlichting over gezonde voeding, samen sporten en bewegen.
  10. Wees verbinder 2.0: help ouderen bij het gebruik van ICT en nieuwe media, zodat ze zich veilig voelen (alarmering) en gemakkelijk in contact kunnen komen met hulpverleners én met elkaar. Ondersteun bewoners die digitale middelen, zoals een buurtwebsite, willen inzetten voor ontmoeting, onderlinge zorg en ruildiensten in de wijk.

Inspiratie

Voorbeelden

Publicaties